Zapach strachu

Strach ma nie tylko wielkie oczy, ale również swój zapach. W sytuacji skrajnego zagrożenia charakterystyczną woń wydzielają różne gatunki – od insektów aż po ludzi. Kraska jest pierwszym gatunkiem ptaków, u których stwierdzono tego rodzaju mechanizm zachowań.

Kraski odbywają dalekie wędrówki. Południowa Afryka.

Badania wykazały, że pisklęta krasek (Coracias garrulus) wymiotują ze strachu, gdy ich gniazda zostaną zaatakowane. W ten sposób ostrzegają swoich rodziców o zbliżającym się lub niedawnym niebezpieczeństwie. Cuchnąca, pomarańczowa wydzielina powoduje, że gniazdo kraski przestaje być atrakcyjną zdobyczą a zapach alarmuje rodziców powracających do gniazda o nieprzyjemnym zajściu.

Naukowcy badali kraski w warunkach kontrolowanej populacji w Almerii, w południowo-wschodniej Hiszpanii. Badano „zapachowe aspekty” życia krasek, przeprowadzając eksperymenty na aktywnych ptasich gniazdach – głównie skrzynkach lęgowych, choć część obserwowanych par wykorzystywała również opuszczone gniazda innych ptaków lub otwory i szczeliny w pniach drzew i skał.

Obserwowano 15 gniazd z 10-dniowymi pisklętami. Wejścia do dziewięciu z nich „wypędzlowano” substancją o zapachu wymiocin a pozostałych sześciu pokryto zapachem cytrynowym. Wszystkie gniazda obserwowano dodatkowo przez kolejne 100 godzin. Obserwatorzy odnotowywali częstotliwość powrotu rodziców do skrzynek lęgowych, nie wiedząc, jaki zapach zastosowany był przy każdym z gniazd. Zaobserwowano, że rodzice powracający do gniazd potraktowanych zapachem wymiocin wykazywali większą ostrożność, poświęcając więcej czasu, by dołączyć w gnieździe do piskląt.

Wykazano, że zapach pozwala rodzicom lepiej chronić swoje potomstwo, zachowując czujność wobec wszelkich oznak niebezpieczeństwa. Badania potwierdziły, że dorosłe kraski potrafią rozpoznać „zapach strachu” u swojego potomstwa a jego woń odgrywa istotną rolę w międzygatunkowej komunikacji.

Kraski nie są jedynym gatunkiem komunikującym się za pomocą zapachów. Podobne zachowania wykazuje fulmar zwyczajny (Fulmarus glacialis). Wcześniej odkryto, że nurniczek czubaty (Aethia cristatella) wydziela substancję o zapachu mandarynki, w celu zwiększenia swojej atrakcyjności wobec osobników płci przeciwnej.

Mateusz Łukasiewicz

fot. Snowmanradio; Engineer111; Christian Svane (csv); (wikipedia.org)

Kraska zwyczajna Ubarwienie kraski zmienia się wraz z uzyskaniem dojrzałości płciowej i porą roku

    • ©Fundacja Ochrony Głuszca 2013
    • projekt - Unia Interactive

    Facebook

    Twitter