Próchnica i szczury

Dla wielu osób wizyta u dentysty należy do największych koszmarów, z jakimi przychodzi im się mierzyć. Wszyscy wiedzą, że winna jest próchnica, ale niewiele osób zdaje sobie sprawę, że opowiada za nią… rolnictwo. A być może również szczury.

pixabay-green-725812_960_720Próchnica zaliczana bywa do chorób cywilizacyjnych. Badania zębów Neandertalczyków dowodzą, że choroba ta rozwijała się u nich bardzo rzadko. Naukowcy twierdzą, że pojawiła się wraz z rozwojem rolnictwa – przedtem ludzkość nie miała większych problemów z zębami.

Naukowcy ze Stanford School of Medicine dostarczył niedawno kolejnych dowodów na poparcie tezy o związku próchnicy z rolnictwem. W tamtejszym laboratorium zsekwencjonowano genom Streptococcus mutans, niezwykle rozpowszechnionej bakterii wywołującej m.in. próchnicę. Szczegółowe analizy wykazały, że populacja tego mikroorganizmu zaczęła się gwałtownie zwiększać około 10 tys. lat temu, co zbiega się w czasie z rozwojem rolnictwa.

Związek rolnictwa z próchnicą potwierdzają badania antropologów z Emory University. Przebadali oni zęby 39 skamieniałych szkieletów z Wadi Halfa w Sudanie, liczących sobie 8–11 tys. lat. Zauważono, że wraz z intensyfikacją uprawy ziemi, odsetek przypadków próchnicy wzrósł z 0,8 do aż 20 procent.

Poszukując źródeł związków rolnictwa z próchnicą, naukowcy odkryli, że cechą wspólną obu zjawisk są… szczury. Gryzonie te – zwabione zapasami żywności – pojawiły się w ludzkich domostwach w momencie gdy ludzie zajęli się rolnictwem i zaczęli prowadzić osiadły tryb życia. Dystans pomiędzy ludźmi a szczurami zmniejszył się na tyle, by umożliwić bakterii Streptococcus ratti, której naturalnym środowiskiem jest pysk szczura, dokonać międzygatunkowego transferu oraz mutacji do Streptococcus mutans.

Nie wszyscy zgadzają się z hipotezą dotyczącą szczurów. Istnieją miejsca, gdzie pojawieniu się próchnicy nie towarzyszyła obecność szczurów. Na przykład u Aborygenów próchnica pojawiła się wraz z wprowadzeniem do diety cukru i mąki. Potwierdzają to obserwacje poczynione w Japonii, gdzie w epoce Edo próchnica niszczyła zęby samurajów w znacznie większym stopniu niż u zwykłych ludzi, nie mających dostępu do rafinowanego cukru.

Aleksander Taras

fot. Nevinho; l.schmiegel; (wikipedia.org), pixabay

    • ©Fundacja Ochrony Głuszca 2013
    • projekt - Unia Interactive

    Facebook

    Twitter